Boodschap uit de natuur

De vlieg kijkt nieuwsgierig over het randje naar een stengel. Naar groen, naar leven. Het beeld achter de rand van het blad oogt vaag, alsof herinneringen soms ook vaag worden. Alsof we als mens hele verhalen maken van wat we denken te zien of te herinneren. Verhalen die misschien niet eens helemaal meer kloppen, maar wel iets vertellen over wat er vanbinnen leeft.

De vleugels lijken samen bijna één grote vleugel. Geen vleugel om mee te vliegen, maar eerder een beschermend schild. Een vleugel die rust geeft. Alsof de vlieg even mag uitrusten omdat zijn lijf moe is. Niet hoeft te vliegen of ergens naartoe moet, maar gewoon mag kijken naar wat er dichtbij groeit en leeft.
De gele schoentjes doen denken aan klompjes. Licht, vrolijk, maar ook iets waar je voorzichtig mee moet bewegen. Voor wie vroeger klompen droeg of ze nog steeds draagt, dat gevoel herken je misschien wel, dat je voet half uitschiet en je hiel ongelooflijk veel pijn doet. Schoenen staan voor bewegen, lopen, doorgaan. Maar deze vlieg lijkt niet bezig met doorgaan. Hij ligt op zijn buik op het blad, dicht bij de grond. Het voelt veilig en speels tegelijk, nieuwsgierig en aandachtig. Misschien hoeft niet alles direct begrepen te worden. Soms blijf je ergens gewoon naar kijken, totdat een beeld iets zichtbaar maakt wat eerst nog geen woorden had. 

Herken je de vragen in dit gedicht? 

In 2021 zag ik opeens een teken in een boomstam, een boom waar ik al jaren langs liep. Ik zag een driehoek, een cirkel en een vierkant, geen idee wat het betekende. Later die week besloot ik zomaar wat te tekenen, ik had dat al zo lang niet gedaan. Ik begon zonder plan, en toen ontstond deze tekening. Een driehoek, een cirkel, een vierkant, en als laatste ontstond er een oog in het midden. Ik schrok, want dat was precies wat ik in die boom had gezien.

De afgelopen jaren tekende ik regelmatig een enkel oog, zonder precies te begrijpen waarom. Soms zie je wel iets, maar komt de betekenis pas later naar voren. Eerst valt me iets op, daarna zie ik er meer in. Soms blijkt iets wat een foutje lijkt, tijdens het tekenen juist een nieuwe vorm te worden. Nu pas voel ik dat deze tekening weerspiegelt hoe ik kijk door lagen heen kijk, voorbij wat meteen zichtbaar is. En ik blijf natuurlijk leren en ontdekken. Een tekening wordt dan meer dan alleen een afbeelding. Het wordt een ontmoeting met iets wat al aanwezig is, maar nog geen vorm heeft gekregen. Soms geeft dat herkenning. Soms laat het je iets zien wat je eerder over het hoofd zag.

Misschien herken je dat ook. Dat iets je opvalt, maar je nog niet weet waarom. Voor mij is kijken een manier geworden om te ontdekken wat zich gaandeweg wil laten zien. Soms teken ik wat ik zie, soms blijft het bij kijken. Iedereen kijkt anders. Dit is mijn manier van kijken.

Misschien zoeken we rust wel op de verkeerde plek. 

Soms is een klein moment al genoeg om je weer helemaal opgeladen te voelen. Voor mij is dat een wandeling met de honden. Hoe paradoxaal eigenlijk: juist iets heel kleins kan zo'n groot verschil maken. Ik denk dat we er meesters in zijn om onze onrust ver van huis te zoeken en veel te groot te maken. In de diverse opleidingen die ik gevolgd heb, leerde ik dat het voelen juist in de subtiliteit zit. Niks groots, maar simpelweg klein. En dat is echt iets wat we niet gewend zijn. We moeten presteren, we willen het goed doen, we zijn druk met alles wat nog moet, we blijven maar doorgaan en vergeten daardoor hoe het eigenlijk met onszelf gaat... allemaal buiten onszelf. 

Ik kan er zelf ook wat van. Maar de natuur of mijn dromen laten me telkens zien waar mijn energie lekt. Dan kom ik weer tot de ontdekking: ik doe het (helaas) zelf. Ik had het niet door. Totdat ik het losliet, omdat ik ergens van baalde en er even helemaal klaar mee was.  En toen ik dat deed, voelde ik zo diep dat die druk puur uit mijn eigen gedachten kwam. 

Toen ik daarna twee jonge, groene scheutjes op een boomstam zag, voelde dat als een prachtige bevestiging. Diezelfde boodschap kwam die nacht ook terug in mijn droom. Maar niet zo subtiel... deze droom gaf me geen zacht zetje, maar liet me letterlijk achterover vallen. De boodschap was in ieder geval niet te missen. In de jonge scheuten las ik wat er was gebeurd: eerst loslaten, dan komt er vanzelf weer nieuw leven. Soms op plekken waar je het niet verwacht. De natuur helpt me telkens weer om die kleine signaaltjes op te merken. Ze brengen me terug naar de rust die er altijd al is, onder al die drukke gedachten. De natuur doet niet aan haast of presteren, die is er gewoon. 

Welk klein signaaltje mag jij vandaag oppikken? 

In het tv-programma Kloostergasten, met Jörgen Raymann als gast, vertelde broeder Johannes over het leven als Benedictijner monnik. Een leven van eenvoud, ritme en aandacht. Hij vertelde dat je als monnik vrij bent van veel beslommeringen, zodat je vrij kunt zijn om het spoor van Christus te volgen. Dat is onderdeel van hun manier van leven. Hij verwees naar de woorden van Benedictus: 'Luister en neig het oor van je hart' (sta open voor wat gehoord wil worden). Dat raakte me. Niet vanuit een religieuze invalshoek, maar omdat ik herken dat er iets verandert wanneer ik geen haast heb en buiten ben. Als ik wandel en de drukte van de dag naar de achtergrond verdwijnt, ontstaat er ruimte om waar te nemen en te luisteren. Dan lijkt het alsof de natuur iets laat zien wat ik anders voorbij zou lopen. 

De dag erna liep ik rond met een vraag waar ik geen antwoord op had. Ik hoopte dat de natuur mij 'een teken' zou geven, omdat ik diep vanbinnen wilde weten (testen, eerlijk gezegd 😉) of ik via een beeld antwoord kon krijgen op mijn vraag. Ik kan het zelf soms namelijk nog nauwelijks geloven dat het ook daadwerkelijk gebeurt. Ik kon alleen afwachten en me overgeven aan het moment. Eigenlijk verwachtte ik niks. Niet lang daarna sprong opeens een vogel in een boomstam in het oog. Een boom in onze woonwijk waar ik dagelijks langs loop. Dat zijn die momentjes waarop ik opensta en nieuwsgierig word. Thuis ben ik het beeld gaan tekenen en onderzoeken. Terwijl ik mezelf hierover vragen stelde, vielen me allerlei dingen op. Er ontstonden woorden als luisteren, sturing, nieuw leven en stroming. Het luisteren liet zich zien in de vorm van een groot oor, als een soort koptelefoon. Opvallend genoeg kwam die vorm ook al terug in een eerdere tekening, waarover ik schreef in mijn blog Wanneer een beeld begint te leven.

Onder de vogel zag ik water stromen, wat ik ook inkleurde. Even later moest ik ineens denken aan muziek die me de avond ervoor geraakt had. Ik besloot het nummer op Spotify op te zoeken, Inner Path van Ahkatuna. Wat zag ik tot mijn verbazing? Bij dit nummer werd een filmpje afgespeeld van een waterval. Dit zijn van die momenten waarop verschillende paden onverwacht samenkomen, synchroniciteit. 

Wat me het meest raakte, was het besef dat ik opnieuw had gedaan waar mijn werk om draait: kijken, tekenen en vragen stellen. Ruimte maken voor wat zich gaandeweg laat zien. Door te vertragen, net zoals de monnik vertelde in het tv-programma. Misschien was dat wel het antwoord op mijn vraag: dat ik opnieuw ervaarde wat er ontstaat wanneer ik een beeld onderzoek.

Toen Jörgen afscheid nam kreeg hij van broeder Johannes een kaartje in zijn handen gedrukt met de woorden: 'De weg kent jou. En als je niet meer weg wilt lopen, dan kom en ben je thuis.' ❤️

Hoe vaak neem jij de tijd om echt te luisteren?

Het is alsof beeld en maker met elkaar dansen. Wanneer één lijn wordt gezet, roept die de volgende beweging op. Als er iets verandert, verandert het hele beeld mee. Een tekening is niet statisch, maar leeft.

In het dagelijks leven werkt het net zo. We maken de hele dag door keuzes. De ene keuze opent een weg, een andere keuze opent een andere. Waar je ook uitkomt, het is niet beter of slechter, alleen anders. Alles is in beweging.

In deze tekening zaten eerst twee wezentjes verscholen in de boom, eigenlijk nog onzichtbaar. Door te tekenen wat werd waargenomen, kwamen ze ineens tevoorschijn. Ze werden zichtbaar. Ook het vleugeltje in het licht verscheen mee, net als hun verhaal. Zo veranderde het hele beeld.

Ik blijf het bijzonder vinden hoe een tekening zich gaandeweg kan ontvouwen. Soms ontstaat er iets wat ik vooraf niet had kunnen bedenken. Eerst zie ik iets, daarna verschijnt er meer. Juist dat maakt kijken en tekenen voor mij zo fascinerend. Iedere tekening vertelt zijn eigen verhaal, als je de tijd neemt om ernaar te blijven kijken.

Waarom we de meest logische lessen in het leven soms pas achteraf begrijpen.

Toen ik deze foto nam een aantal weken geleden raakte het beeld me, al wist ik nog niet waarom. Ik kon er geen woorden aan geven (intuïtie is razendsnel, het hoofd heeft tijd nodig). Pas nu komt het antwoord dat in deze foto verborgen lag opeens naar boven.

Eigenlijk is het heel logisch, het is een waarheid die we diep vanbinnen wel kennen. Maar soms moet de natuur het ons even laten zien zodat het echt kan landen.

De blauwe regen laat haar bloemen vallen. Op de grond ontstaat een nieuw tapijt van paars-lila bloemblaadjes. Een teken uit de natuur dat loslaten geen eindpunt is. Wat we durven laten vallen, maakt ruimte. Voor een nieuw perspectief, een andere richting, of voor iets wat tot nu toe onzichtbaar bleef.

Het nodigt me weer uit om te vertrouwen op het ritme van de natuur, om mee te bewegen met de flow. Ook als ik geen antwoord heb, of misschien wel juist dan! Ik wens je een fijne, paars-lila dag vol ruimte en nieuwe perspectieven.

In het bloemperk zag ik ineens een Euromast in het klein, een zaaddoos van brandkruid (Phlomis russeliana), de steel als toren, de holle kelk als uitzichtpunt. Ik maakte er een collage van. Vanuit dat denkbeeldige torenraam keek ik naar mijn leven alsof het een landschap was, even afstand en zien wat er speelt.

Een toren tilt je boven de drukte uit. De raampjes kijken naar verschillende richtingen, als de facetten van een insectenoog. Elk venster laat een andere invalshoek zien, een andere waarheid, een ander detail dat je eerder niet zag.

In een bloemperk heeft elke plant zijn eigen plek. Niet alles hoeft hoog te groeien of te bloeien. Sommige planten vullen de ruimte ertussen, andere vallen nauwelijks op. Ze vormen een prachtig geheel door die variatie.

In een mensenleven is het niet anders. Gaandeweg ontdek je je plek. Je groeit, verschuift, zoekt je richting. Soms sta je in het licht, soms ben je achtergrond, soms ondergronds. En het mooie is, alles blijft onderdeel van hetzelfde Zelf, hoe verschillend onze eigen vormen ook zijn. 

Dat is de boodschap die ik uit deze Phlomis-Euromast haal, dat je leven al een geheel vormt, ook als je het van dichtbij nog niet altijd zo ziet.