De vlieg kijkt nieuwsgierig over het randje naar een stengel. Naar groen, naar leven. Het beeld achter de rand van het blad oogt vaag, alsof herinneringen soms ook vaag worden. Alsof we als mens hele verhalen maken van wat we denken te zien of te herinneren. Verhalen die misschien niet eens helemaal meer kloppen, maar wel iets vertellen over wat er vanbinnen leeft.

De vleugels lijken samen bijna één grote vleugel. Geen vleugel om mee te vliegen, maar eerder een beschermend schild. Alsof de vlieg even mag uitrusten. Niet hoeft te vliegen of ergens naartoe moet, maar gewoon mag kijken naar wat er dichtbij groeit en leeft.

De gele schoentjes trokken ook mijn aandacht. Ze doen denken aan kleine klompjes. Geel doet me denken aan zonlicht, lichtheid en levensenergie. Schoenen staan voor bewegen, maar deze vlieg lijkt juist nergens naartoe te hoeven. Alsof stilstaan soms óók een bestemming mag zijn.

Voor wie vroeger klompen droeg of ze nog steeds draagt, dat gevoel herken je misschien wel, dat je voet half uitschiet en je hiel ongelooflijk veel pijn doet. Schoenen staan voor bewegen, lopen, doorgaan. Maar deze vlieg lijkt niet bezig met doorgaan. Hij ligt op zijn buik op het blad, dicht bij de grond. Het voelt veilig en speels tegelijk, nieuwsgierig en aandachtig. Misschien hoeft niet alles direct begrepen te worden. Soms blijf je ergens gewoon naar kijken, totdat een beeld iets zichtbaar maakt wat eerst nog geen woorden had. 

In 2021 zag ik opeens een teken in een boomstam, een boom waar ik al jaren langs liep. Ik zag een driehoek, een cirkel en een vierkant. Geen idee wat het betekende.

Later die week besloot ik zomaar weer eens te tekenen. Ik begon zonder plan. Langzaam ontstonden een driehoek, een cirkel en een vierkant. Als laatste verscheen er een oog in het midden.

Ik schrok. Het was precies wat ik eerder die week in de boom had gezien. De jaren daarna tekende ik regelmatig een enkel oog, zonder precies te begrijpen waarom. Soms zie je wel iets, maar komt de betekenis pas veel later. Eerst trekt iets je aandacht. Daarna ontdek je er steeds meer in.

Nu pas voel ik dat deze tekening iets laat zien van de manier waarop ik kijk. Niet alleen naar wat zichtbaar is, maar ook naar wat zich langzaam ontvouwt. Soms teken ik wat ik zie, soms blijft het bij kijken. Iedereen kijkt anders. Dit is mijn manier van kijken.

Soms is een klein moment al genoeg om je weer helemaal opgeladen te voelen. Voor mij is dat een wandeling met de honden. Hoe bijzonder eigenlijk dat juist iets heel kleins zo'n groot verschil kan maken. We willen het goed doen, zijn druk met alles wat nog moet en blijven maar doorgaan. Daardoor vergeten we soms hoe het eigenlijk met onszelf gaat. Ik kan er zelf ook wat van.

Ik baalde ergens van en was er op een gegeven moment helemaal klaar mee. Pas toen ik het losliet, voelde ik hoe die druk vooral uit mijn eigen gedachten kwam. Niet veel later zag ik twee jonge, groene scheutjes uit een boomstam groeien. Dat voelde als een prachtige bevestiging. Diezelfde boodschap kwam die nacht ook terug in mijn droom, alleen een stuk minder subtiel. In die jonge scheuten las ik wat er was gebeurd: eerst loslaten, daarna ontstaat er vanzelf weer ruimte voor nieuw leven. Soms juist op een plek waar je het niet verwacht.

De natuur helpt me telkens weer om die kleine signalen op te merken. Ze brengen me terug naar iets wat er eigenlijk altijd al is. De natuur doet niet aan haast of presteren, die is er gewoon. Welk klein signaaltje valt jou vandaag op?

In het tv-programma Kloostergasten, met Jörgen Raymann als gast, vertelde broeder Johannes over het leven als Benedictijner monnik. Een leven van eenvoud, ritme en aandacht. Hij vertelde dat je als monnik vrij bent van veel beslommeringen, zodat je vrij kunt zijn om het spoor van Christus te volgen. Dat is onderdeel van hun manier van leven. Hij verwees naar de woorden van Benedictus: 'Luister en neig het oor van je hart' (sta open voor wat gehoord wil worden). Dat raakte me. Niet vanuit een religieuze invalshoek, maar omdat ik herken dat er iets verandert wanneer ik geen haast heb en buiten ben. Als ik wandel en de drukte van de dag naar de achtergrond verdwijnt, ontstaat er ruimte om waar te nemen en te luisteren. Dan lijkt het alsof de natuur iets laat zien wat ik anders voorbij zou lopen.

De dag erna liep ik rond met een vraag waar ik geen antwoord op had. Ik hoopte dat de natuur mij 'een teken' zou geven, omdat ik diep vanbinnen wilde weten (testen, eerlijk gezegd) of ik via een beeld antwoord kon krijgen op mijn vraag. Ik kan het zelf soms namelijk nog nauwelijks geloven dat het ook daadwerkelijk gebeurt. Ik kon alleen afwachten en me overgeven aan het moment. Eigenlijk verwachtte ik niks. Niet lang daarna sprong opeens een vogel in een boomstam in het oog. Een boom in onze woonwijk waar ik dagelijks langs loop. Dat zijn die momentjes waarop ik opensta en nieuwsgierig word. Thuis ben ik het beeld gaan tekenen en onderzoeken. Terwijl ik mezelf hierover vragen stelde, vielen me allerlei dingen op. Er ontstonden woorden als luisteren, sturing, nieuw leven en stroming. Het luisteren liet zich zien in de vorm van een groot oor, als een soort koptelefoon. Opvallend genoeg kwam die vorm ook al terug in een eerdere tekening, waarover ik schreef in mijn blog Wanneer een beeld begint te leven.

Onder de vogel zag ik water stromen, wat ik ook inkleurde. Even later moest ik ineens denken aan muziek die me de avond ervoor geraakt had. Ik besloot het nummer op Spotify op te zoeken, Inner Path van Ahkatuna. Wat zag ik tot mijn verbazing? Bij dit nummer werd een filmpje afgespeeld van een waterval. Dit zijn van die momenten waarop verschillende paden onverwacht samenkomen, synchroniciteit.

Wat me het meest raakte, was het besef dat ik opnieuw had gedaan waar mijn werk om draait: kijken, tekenen en vragen stellen. Ruimte maken voor wat zich gaandeweg laat zien. Door te vertragen, net zoals de monnik vertelde in het tv-programma. Misschien was dat wel het antwoord op mijn vraag: dat ik opnieuw ervaarde wat er ontstaat wanneer ik een beeld onderzoek.

Toen Jörgen afscheid nam kreeg hij van broeder Johannes een kaartje in zijn handen gedrukt met de woorden: 'De weg kent jou. En als je niet meer weg wilt lopen, dan kom en ben je thuis.' 

Als er iets verandert, verandert het hele beeld mee. Een tekening is niet statisch, maar leeft. In het dagelijks leven werkt het net zo. We maken de hele dag door keuzes. De ene keuze opent een weg, een andere weer een andere. Waar je ook uitkomt, het is niet beter of slechter, alleen anders. Alles is in beweging.

De boomstam werd een groot wezen, met de dikke, uitwaaierende takken als gespreide armen. Daarboven verscheen een kleiner wezentje, met een bos roze blaadjes als weelderige haardos. Achteraf kwam er ook een vleugeltje tevoorschijn (bij de nek). En zo kreeg de tekening haar eigen verhaal.

Ik blijf het bijzonder vinden hoe een tekening zich gaandeweg kan ontvouwen. Er ontstaat iets wat ik vooraf niet had kunnen bedenken. Juist dat maakt kijken en tekenen voor mij zo fascinerend. Iedere tekening vertelt haar eigen verhaal, als je de tijd neemt om ernaar te blijven kijken.

Waarom we de meest logische lessen in het leven soms pas achteraf begrijpen.

Toen ik deze foto nam een aantal weken geleden raakte het beeld me, al wist ik nog niet waarom. Ik kon er geen woorden aan geven. Onze intuïtie is razendsnel, het hoofd heeft tijd nodig. Pas nu komt het antwoord dat in deze foto verborgen lag opeens naar boven. Eigenlijk is het heel logisch, het is een waarheid die we diep vanbinnen wel kennen. Maar soms moet de natuur het ons even laten zien zodat het echt kan landen.

De blauwe regen laat haar bloemen vallen. Op de grond ontstaat een nieuw tapijt van paars-lila bloemblaadjes. Een teken uit de natuur dat loslaten geen eindpunt is. Wat we durven laten vallen, maakt ruimte. Voor een nieuw perspectief, een andere richting, of voor iets wat tot nu toe onzichtbaar bleef, een nieuwe vorm.

Het nodigt me weer uit om te vertrouwen op het ritme van de natuur, om mee te bewegen met de flow. Ook als ik geen antwoord heb, of misschien wel juist dan! Ik wens je een fijne, paars-lila dag vol ruimte en nieuwe perspectieven.

In het bloemperk zag ik ineens een Euromast in het klein, een zaaddoos van brandkruid (Phlomis russeliana), de steel als toren, de holle kelk als uitzichtpunt. Ik maakte er een collage van. Vanuit dat denkbeeldige torenraam keek ik naar mijn leven alsof het een landschap was, even afstand en zien wat er speelt. Een toren tilt je boven de drukte uit. De raampjes kijken naar verschillende richtingen, als de facetten van een insectenoog. Elk venster laat een andere invalshoek zien, een andere waarheid, een ander detail dat je eerder niet zag.

In een bloemperk heeft elke plant zijn eigen plek. Niet alles hoeft hoog te groeien of te bloeien. Sommige planten vullen de ruimte ertussen, andere vallen nauwelijks op. Ze vormen een prachtig geheel door die variatie. In een mensenleven is het niet anders. Gaandeweg ontdek je je plek. Je groeit, verschuift, zoekt je richting. Soms sta je in het licht, soms ben je achtergrond, soms ondergronds. En het mooie is, alles blijft onderdeel van hetzelfde Zelf, hoe verschillend onze eigen vormen ook zijn. Dat is de boodschap die ik uit deze Phlomis-Euromast haal, dat je leven al een geheel vormt, ook als je het van dichtbij nog niet altijd zo ziet.

Waar kijken mensen op hun sterfbed met SPIJT op terug?

Dat ze hun hart hebben gevolgd.
Dat ze hebben uitgesproken wat ze voelden.
Dat ze niet hard genoeg hebben doorgewerkt. 

Dat ze naar hun gevoel geluisterd hebben.

Ze zeggen:
Had ik maar gewacht.
Had ik maar vaker geluisterd naar mijn angst.
Had ik maar gedaan wat anderen van mij verwachtten.
Had ik maar gekozen voor zekerheid in plaats van verlangen.
Had ik maar minder geprobeerd.
Had ik mijn dromen maar wat serieuzer genegeerd.

Natuurlijk niet. Ze betreuren precies het omgekeerde.

Dat ze niet begonnen aan iets dat ze eigenlijk graag wilden.
Niet uitspraken wat ze echt voelden of dachten.
Niet hun hart volgden.
Te lang wachtten.
Te vaak kozen voor veilig in plaats van avontuur.
Te weinig zichzelf toestemming gaven om zichzelf te zijn.
Te weinig zichzelf rust gunden waaruit nieuwe dingen konden ontvouwen.
Dat ze niet mochten terugkomen op wat ooit logisch leek, terwijl je in elke fase van je leven van koers mag veranderen.
Dat ze zichzelf niet serieus genoeg namen.

Ik belandde jaren geleden op het randje van de dood. Toen dacht ik dat ik nooit meer ergens bang voor zou zijn. Wat kan er erger zijn dan dat? Alsof je na zo’n grens niets meer te verliezen hebt. Maar angst verdwijnt niet. Hij verandert alleen van vorm. Soms laat het zich zien als twijfel, uitstel, aarzeling, wachten, kiezen voor veilig, blijven nadenken, niet beginnen. Jezelf tegenhouden, jezelf klein houden.

Mijn leven ging verder. En opnieuw kwam er een proces van twijfel, kiezen, ervaren, durven, springen en loslaten. Ik luister steeds meer naar mijn gevoel. Ik begin en vertrouw op de sprong, zonder te weten waar het eindigt. 

Soms is er moed voor nodig om jezelf toe te staan uit het keurslijf van presteren, moeten en doorgaan te stappen. Waar sta jij vandaag?

Glashelder

Voetstap

van ijs

bevroren

wijs

Een spoor

een verhaal

geleefd

beleefd

Over de weg

die werd gegaan

nog zichtbaar

om erbij stil te staan

De stolling van een verhaal; een voetstap van ijs en wat even zichtbaar wordt. 

Een voetstap van ijs is geen afdruk die langzaam vervaagt, maar een vorm die even blijft. Natuurlijk is ook dit ijs inmiddels gesmolten, maar dat maakt het moment niet minder betekenisvol. Soms laat de natuur iets zien precies op het juiste moment. Deze voetstap van ijs kwam naar me toe als een helder beeld, onverwacht en vanzelf.

Wat me raakte, was het verschil tussen een voetstap in het ijs en een voetstap van ijs. Dit was geen spoor dat iets indrukte, maar vloeibaar leven dat zelf vorm had aangenomen. Water dat even stolt, zichtbaar wordt, en daarna weer oplost. Een beweging die zich liet zien voordat ze verder stroomde.

Misschien werkt dat met veel dingen zo. Gedachten, ervaringen, beelden: ze zijn meestal vloeibaar, in beweging, nauwelijks vast te pakken. Soms stollen ze even, krijgen ze even vorm. Ze krijgen vorm, worden zichtbaar, en nodigen uit om erbij stil te staan. Niet om vast te houden, maar om te zien wat er is.

Deze voetstap van ijs was zo’n moment. Een spoor dat niet bedoeld was om te blijven, maar om even helder te zijn. Glashelder.